W krajach Unii Europejskiej większość państw wdrożyła już dawno postanowienia Dyrektywy EPDB. Na ich przykładach możemy zorientować się, jak proces wdrażania certyfikatów energetycznych będzie przebiegał u nas i czego możemy się spodziewać. Rozwiązania na poziomie poszczególnych krajów różnią się nieznacznie pomiędzy sobą. Z niektórych, jak np. z Danii, możemy tylko brać przykład.

Dania

Dania jest europejskim prekursorem oszczędzania energii w sektorze budynków mieszkalnych. Dzięki swojej polityce energetycznej stała się jedynym w Europie krajem, który eksportuje energię a przecież nawet nie posiada własnych zasobów paliw kopalnych. Już od lat 80-tych funkcjonuje tam obowiązkowy system doradztwa energetycznego obsługiwany przez autoryzowanych konsultantów.

Z początkiem 1997 r. wprowadzono także system certyfikacji energetycznej budynków połączony z systemem inspekcji energetycznej budynków i źródeł ciepła. Aktualny system dotyczy nie tylko zużycia ciepła, ale także energii elektrycznej i wody.

Dania ma bardzo wysokie wymagania wobec swoich budynków, ponieważ oszczędności energii traktuje jako realny zysk dla państwa. Już wcześniej wymagany przez przepisy poziom zużycia energii był dwukrotnie niższy od polskich norm, a po 2006 roku wprowadzono jeszcze bardziej restrykcyjne limity. Co kilka lat planowana jest ich dalsza weryfikacja i stopniowe podwyższanie.

Duńskie świadectwa energetyczne są znacznie bardziej szczegółowe, niż np. niemieckie. Największy nacisk i najwięcej miejsca w nich poświęcone jest możliwościom dalszej termomodernizacji i uzyskania jeszcze większych oszczędności energii, analizując stosunek kosztów inwestycji do czasu jej zwrotu.

W Danii dużą rolę odgrywa opiniotwórcza rola sektora publicznego, dlatego budynki użyteczności publicznej muszą odnawiać certyfikaty energetyczne co 5 lat i są zobligowane do realizacji usprawnień, rekomendowanych w certyfikacie. Uprawnienia do wystawiania świadectw mają konsultanci zarządzania energetycznego, inżynierowie z co najmniej 5-letnim doświadczeniem konsultanta energetycznego, po odpowiednim kursie.

Holandia

W Holandii już od 1995 roku wymagania dotyczące oceny charakterystyki energetycznej dotyczą wszystkich nowych budynków. Zaś w 2000 roku wprowadzono dobrowolny system certyfikacji energetycznej budynków istniejących, EPA (Energy Performance Advice). Stał się on jednym z najważniejszych czynników, które miały wpływ na zmniejszenie zużycia energii i stymulujących oszczędzanie energii i redukcję emisji CO2 w sektorze budynków, zarówno mieszkalnych jak i niemieszkalnych w Holandii.

Wskaźnik charakterystyki energetycznej (energy performance coefficient) jest taki sam, jak jest planowany u nas (klasy energetyczne). Od momentu wprowadzenia ulegał on systematycznemu obniżeniu z wartości 1,4 w roku 1995 do 1,2 w 1998 oraz 1,0 w roku 2000, co odpowiada środkowej klasie energetycznej D. Dla porównania, w Polsce budynki mieszkalne spełniające wymagania norm mają EPC =1,2- 1,8, zaś niemodernizowane budynki z lat 70-tych i 80-tych nawet 2,2 - 4,0!

W rozwiązaniu holenderskim sformułowano dodatkowe wymagania cząstkowe dla poszczególnych elementów budynków takich jak ściany, dach, podłogi, okna. Dla budynków istniejących mają zastosowanie tylko te dodatkowe warunki dla przegród, przy czym obowiązują one w sytuacji, gdy remont lub modernizacja wymagają uzyskania pozwolenia na budowę.

Certyfikat EPA spełnia wymagania świadectwa energetycznego określonego w EPBD i jest przez przepisy uznawany wobec budynków, które zdobyły go przed 2007 rokiem. Składa się on z dwóch części:

ocena energetyczna oraz parametry ilościowe stanowiące jej podstawę

rekomendacje i proponowane usprawnienia, które mogą poprawić stan energetyczny obiektu, oraz wyliczenie efektywności kosztowej proponowanych wariantów.

Na początku, w latach 2000- 2002 system wydawania świadectw oraz stosowanie środków zalecanych w certyfikatach były dotowane przez państwo. Koszt opracowania jednego certyfikatu wynosił 250 do 300 EUR, z czego 100 EUR było dotacją. Dodatkowe 25 EUR zwrotu kosztu certyfikatu można było uzyskać za każde z rekomendowanych w nim rozwiązań, które zostało zrealizowane. Dotowana była także realizacja tych rozwiązań do 25% kosztów inwestycji. Dzięki temu liczba wystawianych certyfikatów stale rosła. Z czasem dotacje malały, obejmowały coraz niższy procent inwestycji i tylko wybrane rozwiązania, aby do 2004 roku zniknąć zupełnie. Przez ten czas wzrosła jednak wśród Holendrów świadomość opłacalności ekonomicznej energooszczędnego budowania i termomodernizacji.

Certyfikaty EPA są wydawane wyłącznie przez wykwalifikowanych i upoważnionych konsultantów, zrzeszonych w Stowarzyszeniu AVEPA (www.avepa.nl).

Ciekawym rozwiązaniem jest opracowanie przez Ministerstwo Mieszkalnictwa darmowego oprogramowania, które może być pobierane tylko przez autoryzowanych konsultantów. Oprogramowanie to służy wyliczeniu charakterystyki energetycznej budynku i daje możliwość rekomendacji optymalnych rozwiązań termomodernizacyjnych, wraz z wyliczeniem potencjalnych zysków energii oraz kosztów i czasu zwrotu inwestycji.

Niemcy

Przepisy niemieckie, które obowiązują od początku 2002 roku, obejmują ochronę cieplną budynku oraz instalacji grzewczych, wentylacji i ciepłej wody. Dla budynków niemieszkalnych wymagania dotyczą także zużycia energii na klimatyzację i oświetlenie. Wymuszają one obniżenie zużycia energii w nowych budynkach przeciętnie o 30% w porównaniu do poprzednio wymaganego poziomu.

W jaki sposób?

Po pierwsze, budynek wraz z jego instalacjami potraktowano jako całość i do tej właśnie całości odnoszą się wymagania. Pozostawia to swobodę wyboru priorytetów (lepsza izolacja czy sprawniejsze instalacje), lecz wyśrubowane wymagania całościowe nie pozwalają na zaniedbanie żadnej z tych kwestii. Po drugie, używany jest jeden wspólny wskaźnik zużycia energii dla celów ogrzewania oraz ciepłej wody. Po trzecie, ocena poziomu zużycia energii dokonuje się przez określenie rocznego zużycia energii pierwotnej, a nie energii końcowej.

Opracowanie świadectwa energetycznego jest obowiązkowe dla nowych budynków oraz tych budynków istniejących, w których dokonuje się znaczących zmian mających wpływ na zużycie energii.

Dla pozostałych budynków istniejących certyfikat był całkowicie dobrowolny, za to obowiązkowe było przeprowadzenie do końca 2006 roku konkretnych modernizacji. Było to na przykład wyłącznie z eksploatacji starych kotłów (sprzed 1978 roku), izolacja przewodów instalacji grzewczych i ciepłej wody, docieplenie stropów pod nieogrzewanymi poddaszami. Szczegółowe procedury, związane z wystawianiem paszportów, w tym np. kwalifikacje osób upoważnianych do ich wydawania, określały indywidualnie poszczególne landy. W tej chwili przepisy o energooszczędności w budownictwie są całkowicie dostosowane do Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Paszporty Energetyczne będą obowiązkowe dla wszystkich budynków mieszkalnych, będących przedmiotem obrotu od 1 lipca 2008, a w pół roku później również dla budynków niemieszkalnych. Do tego momentu nadal są ważne wydane dotychczas Paszporty Energetyczne, takie jak np. Paszporty DENA (Niemieckiej Agencji Energii).

Wystawiający paszporty muszą być absolwentami uczelni wyższych o kierunkach budowlano - architektonicznych, mogą być nimi także mistrzowie budowlani, instalatorzy z uprawnieniami kominiarskimi, certyfikowani technicy budowlani. Osoby te muszą dodatkowo:

ukończyć studia o specjalności budownictwo energooszczędne lub mieć dwuletnie doświadczenie w tym kierunku

ukończyć państwowy kurs

posiadać nieograniczone uprawnienia budowlane wg przepisów lądowych.

Niemiecki Paszport Energetyczny ma 4 strony i zawiera dane o budynku, jego charakterystykę energetyczną i rekomendacje dotyczące termomodernizacji